Hindi dadalo si Rodrigo Duterte sa korte habang pinapakinggan ngayong linggo kung siya ba ay dapat kasuhan ng crimes against humanity.
Ngunit ilang piling pamilya ng mga nasawi sa kanyang drug war ang naglakbay mula sa iba't ibang bansa upang dumalo sa hearing. Bagamat hindi sila magsasalita, sila ay pormal na kikilalanin bilang bahagi ng kaso laban sa kanya.
Ang apat na araw na confirmation of charges hearing mula ngayon hanggang Febrero 27 ay hindi pa isang paglilitis. Sa halip, tatlong hukom ang makikinig sa parehong panig at sa mga biktima upang suriin kung may sapat na ebidensya na may “substantial grounds” na si Duterte ay responsable sa mga krimen. Mas mataas ang pamantayan nito kumpara sa warrant of arrest noong nakaraang taon.
Para sa mga biktima, masakit at mahirap ang prosesong ito. Marami sa kanila ang nakaranas ng online harassment at panlalait sa kanilang testimonya. Ayon kay Sheera Escudero, na ang kapatid na si Ephraim ay napatay noong 2017, “Hindi namin hiling ang ganitong buhay. Gusto lang namin ng payapang pamilya kung saan lumalaki ang aming mga pamangkin kasama ang kanilang ama.”
Mahigit 500 biktima ang may kinatawan na tatlong abogado, kabilang sina Joel Butuyan at Gilbert Andres mula sa Center for International Law Philippines, at isang kinatawan mula sa ICC Office of Public Counsel for Victims. Sila ay may oras para ilahad ang boses at alalahanin ng mga biktima, ngunit hindi tulad ng mga prosecutor, hindi sila nagpe-present ng sariling ebidensya.
Sa ilalim ng ICC, si Duterte ay inaakusahan bilang “indirect co-perpetrator”, ibig sabihin hindi siya direktang pumatay, ngunit pinaniniwalaang pinamunuan ang chain of command na nagpatupad ng kanyang mga kautusan. Nakasaad sa Document Containing the Charges na may “common plan” si Duterte at ang kanyang mga kasama upang patayin ang mga pinaghihinalaang sangkot sa droga.
Ang hearing ay gaganapin Lunes, Martes, Huwebes, at Biyernes mula 10 a.m. hanggang 3 p.m. sa The Hague (5 p.m. hanggang 10 p.m. sa Manila). Ang mga sesyon ay livestreamed na may 30 minutong delay. Ang prosecution ang unang magsasalita, susundan ng mga abogado ng biktima, at pagkatapos ay ang depensa bago ang closing statements.
Para sa mga pamilya at abogado na sumusubaybay sa kaso mula 2018, ito ay higit pa sa legal na usapin—ito ay katarungan para sa Pilipino. Ayon kay Neri Colmenares, “Hindi lang ito tungkol sa biktima. Ito ay katarungan para sa sambayanang Pilipino, para hindi na maulit ang ganitong diktadura at karahasan.”
Si Escudero naman ay may mensahe sa mga tagasuporta ni Duterte: “Sa mga sumusuporta sa pumatay, suriin niyo ang sarili niyo. Sinasabi nilang addict ako, binayaran ako, pero bakit naming pipiliin pumunta rito kung hindi namin gusto?”
“Sana magising ang kapwa Pilipino. Pakinggan niyo kami. Itigil ang panunukso at pangungutya.”
